skip to main content

BOUWEN MET EEN ARCHITECT


Bouwen met een architect

Zelf bouwen, met een architect


(Dit artikel is overgenomen uit een BNA-publicatie, Bond Nederlandse Architecten)

'Als je een huis bouwt, moet je het goed doen. Per slot van rekening ga je er in leven'.

Zelf bouwen met een architect is een interessant maar zeer uitgebreid proces. Vanaf het moment dat je een optie hebt genomen op een kavel komt er veel op je af. Waar moet u beginnen? Het traject valt uiteen in grofweg in drie delen, die elk weer hun eigen stappen kennen:
  1. DE VOORFASE
    • Oriëntatie (wat wilt u precies)
    • De beslissing om alleen of met anderen een opdracht te verstrekken
    • De keuze voor een architect
  2. HET ONTWERP- EN BOUWPROCES
    • Dit bestaat uit negen stappen, van het afstemmen van uw wensen op de randvoorwaarden (beschikbare oppervlakte, bestemmingsplan, budget) via het voor- en definitief ontwerp tot aan de keuze voor de aannemer en de bouw;
  3. DE NAZORG
    • Het oplossen van eventuele losse eindjes, financiële afhandeling, enzovoort. Ook in deze laatste fase staat de architect u bij.
Of het nu gaat om de bouw van uw droomhuis, een kantoor, verenigingsgebouw of ander object; de architect zorgt ervoor dat uw gebouw aan het einde van de rit staat als een huis.

Zelf bouwen, met een architect - de voorfase

1. Oriëntatie
Als u besluit om zelf te gaan bouwen, is het belangrijk om te bepalen wat u wil. Dat kunt u doen door enkele cruciale vragen te beantwoorden, zoals:
  • wat vindt u mooi?
    Kijk om u heen op straat, informeer u via bladen en websites, leg een map aan van beeldmateriaal.
  • waar gaat u bouwen?
    Informeer naar beschikbare kavels bij gemeente, makelaars, projectontwikkelaars, bouwbedrijven en via internet. Houd rekening met aan- of afwezigheid van voorzieningen, bestemmingsplan, enzovoort.
  • welke functies moet uw bouwobject krijgen?
    Denk na over zaken als het aantal kamers, eventuele toekomstige gezinsuitbreiding of een (toekomstig) kantoor aan huis.
  • hoe zit het met uw planning en budget?
    De vier grootste financiële posten zijn de aanschaf van de grond, de bouw van de woning, de inrichting en buitenvoorzieningen. Past dit allemaal binnen uw budget? En wanneer heeft u uw te bouwen object nodig? Het is in alle gevallen verstandig om op zijn minst een globale planning vast te stellen.
2. Alleen bouwen of met anderen?
Zelf bouwen kun je alleen doen, maar ook met anderen. In het laatste geval heet dat collectief opdrachtgeverschap (CPO). U verstrekt dan een opdracht samen met anderen. Dat heeft verschillende voordelen, zoals inkoopvoordeel en het delen van kosten. Het brengt ook een aantal aandachtspunten met zich mee, zoals de vereiste eensgezindheid.

Bent u in uw eentje opdrachtgever, dan is er sprake van individueel opdrachtgeverschap. Dat brengt doorgaans hogere kosten met zich mee, maar heeft als voordeel dat u geen rekening hoeft te houden met wensen en meningen van anderen.

3. De keuze voor een architect
Bij de keuze voor een architect draait het in de eerste instantie om de vraag of zijn werk u aanspreekt.
U kunt dat op straat bewonderen, of via internet. Ook kunt u documentatie bij een of meerdere architecten opvragen.

Maar, het is ook van groot belang dat het klikt met de architect. Maak dus eerst vrijblijvend kennis. Bereid u goed voor op het eerste gesprek. Bespreek wat de architect voor u kan betekenen en vraag ook referenties op. Informeer ook naar professionaliteitskenmerken: beschikt de architect bijvoorbeeld over een beroepsaansprakelijkheidsverzekering? Handig voor als er iets mis gaat!

Architectenbureaus die zijn aangesloten bij de BNA (branchevereniging voor Nederlandse architectenbureaus), hebben al deze kwesties goed geregeld. Bovendien kunnen instanties van de BNA bemiddelen wanneer er in de samenwerking onverhoopt iets misgaat.

Zelf bouwen, met een architect - het ontwerp- en bouwproces

Zelf bouwen bestaat vrijwel altijd uit een lang en complex proces. Dat klinkt misschien afschrikwekkend, maar dat hoeft het niet te zijn. Zeker niet als u zich laat bijstaan door een architect. Hij is immers in staat om uw wensen zo optimaal mogelijk te verwezenlijken. Daarnaast neemt hij u veel zorgen uit handen.

De samenwerking met een architect kent een aantal fasen, die hier stuk voor stuk kort worden omschreven.

1. Bepaling van de werkzaamheden
Misschien kunt u de architect al voor het verstrekken van de opdracht een compleet programma van eisen/ wensen overhandigen. Maar misschien kan hij, vanuit zijn expertise, alternatieven aandragen waardoor hij u op andere, betere ideeën brengt. Dit adviestraject kunt u vooraf als aparte opdracht verstrekken (om daarna te kijken of u met de architect verder wil), of opnemen als onderdeel van de hele opdracht.

De andere werkzaamheden zijn onder te verdelen in de ontwerpfase, de voorbereiding op de bouw en de begeleiding van de bouw zelf. U kunt een architectenbureau inschakelen voor één, twee of alle fasen. Deze laatste optie heeft vaak een positieve invloed op de kwaliteit van het eindresultaat.

2. Het versturen van de (deel) opdracht
Zodra het budget vastligt, is de architect er verantwoordelijk voor dat het (bij een gelijkblijvende opdracht) niet overschreden wordt. Neem daarom in de opdracht in elk geval op:
  • budget (voor álle kosten);
  • planning;
  • een globaal programma van eisen (wat gaat er zo ongeveer gebouwd worden);
  • kwaliteit;
  • de werkzaamheden van de architect.
Overweeg ook om zogenaamde uitstapmomenten in te bouwen. De oplevering van het voorlopig ontwerp leent zich daar goed voor. U krijgt dan voor het eerst te zien wat het gaat worden. Misschien valt het tegen. Dan is het handig om de samenwerking te kunnen beëindigen voordat u het vervolgtraject ingaat waarbij grote bedragen gespendeerd gaan worden.

Het is dus handig een gefaseerde opdracht te verstrekken, die voor elke fase een honorarium voor de architect bevat en de mogelijkheid om te stoppen.

3. Afstemming wensen en randvoorwaarden
De architect kent de markt en de kosten en zal beoordelen of uw wensen realistisch zijn in relatie tot het budget. Gesprekken hierover monden uit in eerst een globaal - en daarna een definitief programma van eisen. Daarmee gaat de architect aan de slag.

4. Het voorlopig ontwerp (VO)
Met tekeningen van de gevel, doorsneden, contouren en wellicht een maquette en een 3D-presentatie wordt in deze fase globaal duidelijk gemaakt hoe het object er uit zal gaan zien. Het VO vermeldt ook de te gebruiken materialen en geeft een globale kostenraming.

5. Het definitef ontwerp (DO)
Het DO is geen nieuw ontwerp, maar een uitwerking van het VO waarin alle door u en de architect besproken wijzigingen verwerkt zijn. Hiermee krijgt u dus te zien hoe het object er daadwerkelijk uit gaat zien. Alles heeft nu een definitief karakter. Aan de hand van het DO voert de architect wettelijk verplichte berekeningen uit over onder meer daglichttoetreding, ventilatie en energieprestatie.

6. De bouwvoorbereiding
Met het DO in de hand wordt een omgevingsvergunning bij de gemeente aangevraagd. Een architect beschikt over de expertise en ervaring om discussies met de afdeling Bouwtoezicht op efficiënte wijze aan te gaan. Bovendien heeft een aanvraag al snel een streepje voor bij de toetsers van Bouwtoezicht en Welstand als een architectenbureau het indient. Ook voor hen is het prettig om met iemand te communiceren die weet waar hij het over heeft.

Bij de bouwvoorbereiding hoort ook het maken van het bestek (de detailtekeningen). Op basis van dit document zullen aannemers hun offerte uitbrengen.

7. De keuze voor de aannemer
Wie gaat de bouw uitvoeren? De architect kan meerdere, in zijn ogen geschikte aannemers, vragen om een offerte in te dienen. Ook kunt u besluiten één aannemer te benaderen. Bijvoorbeeld op aanbeveling van anderen, of omdat de architect goede ervaringen met hem heeft opgedaan. De architect zal de offerte inhoudelijk beoordelen om te zien of het aansluit op het bestek. Aanbeveling: beoordeel de financiële stabiliteit van de aannemer. Is de aannemer aangesloten bij een garantieregeling (bouwgarant), zodat uw gebouw wordt afgebouwd als de aannemer failliet gaat?

8. De uitvoering
Zodra de bouw van start gaat, kan de architect als directievoerder zijn waarde bewijzen. Hij fungeert als het centrale aanspreekpunt voor de aannemer. Want hoewel alles vastligt, zal iemand toch in de gaten moeten houden of de vele betrokken partijen zich wel aan de afspraken houden. Worden inderdaad de juiste materialen gebruikt? Loopt alles nog steeds volgens planning? Is er niets vergeten? Als expert en ervaringsdeskundige zal niets de architect ontgaan en neemt daarmee deze controletaak uit handen.

9. De oplevering
Na maanden, en vaak jaren, van voorbereiding en hard werken staat uw droom eindelijk overeind. Reden voor een feestje, maar niet voordat alles uitvoerig is gecontroleerd. De praktijk leert dat er vrijwel altijd iets ontbreekt of niet helemaal volgens de afspraken is opgeleverd. De architect voert een inspectie uit en kan gebreken constateren en met de aannemer bespreken hoe het zo snel mogelijk wordt opgelost.

De nazorg
Na de eerste, voorlopige oplevering kunt u uw huis, kantoor of winkel in gebruik nemen. Het eerste half jaar worden eventuele gebreken nog kosteloos verholpen. Indien deze aan het licht komen, helpt de architect de klachten goed af te handelen. Daarnaast beoordeelt hij de eindafrekening van de aannemer.

De architect zorgt er dus tot ver na de oplevering voor dat u optimaal kunt genieten van uw zelf gebouwde object.

Noot 1
De titel ‘architect’ is een beschermde titel. Alleen als een architect is ingeschreven in het architectenregister dan mag deze titel worden gevoerd. U kunt controleren of uw architect is ingeschreven in het architectenregister op: www.architectenregister.nl

Noot 2
Een architect die lid is van de BNA (Bond Nederlandse Architecten) heeft aanvullende verplichtingen op gebied van bijscholing en gedragsregels. Voor meer informatie: www.bna.nl

De architecten van VillaDelphia zijn:
Paul Sloven
Architectenregister: 1.071201.022
Lidmaatschapsnummer BNA: 15808
Kirsten Weinhardt
Architectenregister: 1.000815.018